در میان فضاهای تاریخی حرم مطهر رضوی، آرامگاه عالمان و بزرگان شیعه بخشی از حافظه علمی و فرهنگی این مجموعه را در خود جای داده است؛ آرامگاههایی که هر کدام روایتی از دانش، ایمان و تاریخ تشیع را با خود به همراه دارند. حالا در بست شیخ حر عاملی، کتیبهای سنگی با هدف معرفی این عالم بزرگ شیعی و روایت بخشی از زندگی و جایگاه علمی او، در محل آرامگاهش نصب شده است؛ اثری که به همت سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی و پس از حدود یک ماه عملیات آمادهسازی و اجرا، در این بخش از حرم مطهر رضوی قرار گرفته است.
این کتیبه با هدف معرفی شخصیت، جایگاه علمی و پیشینه تاریخی شیخ حر عاملی و ارائه اطلاعاتی درباره زندگی این عالم بزرگ شیعه، در فضای آرامگاه وی اجرا و نصب شده است.
آرامگاه صاحب «وسائل الشیعه» در حرم مطهر رضوی
شیخ حر عاملی از چهرههای شناختهشده تاریخ علمی و حدیثی شیعه است؛ عالمی که نام او بیش از هر چیز با دانش حدیث و مجموعه ارزشمند «وسائلالشیعه» گره خورده است. «محمد بن حسن حر عاملی» از عالمان دوره صفویه و از محدثان برجسته شیعه بود که آثار علمی متعددی از خود بر جای گذاشت و «وسائلالشیعه» مهمترین اثر او به شمار میرود؛ کتابی که در میان منابع حدیثی شیعه جایگاه ویژهای دارد و روایات مربوط به احکام شرعی را گردآوری کرده است.
حر عاملی در سال ۱۰۳۳ هجری قمری در روستای «مشغری» از توابع جبل عامل در لبنان متولد شد و بخش مهمی از زندگی علمی خود را در مسیر فراگیری و تدریس علوم دینی سپری کرد. او بعدها به ایران آمد و سالهای پایانی عمر خود را در مشهد گذراند. این عالم شیعی در سال ۱۱۰۴ هجری قمری درگذشت و پیکرش در حرم مطهر امام رضا(ع) به خاک سپرده شد. آرامگاه شیخ حر عاملی امروز در بست شیخ حر عاملی قرار دارد؛ فضایی که نام این عالم بزرگ را با حرم مطهر رضوی پیوند زده و برای زائرانی که از این بخش عبور میکنند، یادآور بخشی از تاریخ علمی و فرهنگی حرم منور است. نصب کتیبه جدید نیز از همین منظر اهمیت پیدا میکند؛ چراکه اطلاعات مربوط به شخصیت و جایگاه علمی شیخ حر عاملی را در فضای آرامگاه او پیش روی زائران و مجاوران قرار میدهد.
روایت یک عالم بر کتیبه
این اثر با ابعاد ۲۶۴ سانتیمتر طول و ۸۰ سانتیمتر عرض و از جنس سنگ مرمر عسلی ساخته شده و چهار سانتیمتر ضخامت دارد. محتوای کتیبه نیز به معرفی شیخ حر عاملی، زندگی، سوابق علمی و جایگاه وی اختصاص یافته است تا زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی با بخشی از پیشینه این عالم برجسته آشنا شوند.
انتخاب سنگ مرمر عسلی برای اجرای این اثر، در کنار ابعاد قابل توجه آن، کتیبه را به عنصری قابل مشاهده در فضای آرامگاه تبدیل کرده است. قرار گرفتن اطلاعات زندگی و سوابق علمی شیخ حر عاملی در قالب یک اثر سنگی، علاوه بر جنبه معرفی و اطلاعرسانی، بخشی از هویت تاریخی این فضا را نیز برای مخاطب روایت میکند. در اجرای این کتیبه، خطاطی متن توسط استاد تعریفی انجام شده و عملیات حجاری نوشتهها با استفاده از روش سندبلاست نیز توسط استاد مسعودی صورت گرفته است. مراحل نصب کتیبه نیز با حضور و مشارکت استادکاران حوزه سنگکاری و هنرهای مرتبط انجام شده است.
ترکیب سنگ، خط و حجاری در این اثر، آن را در امتداد همان پیوندی قرار میدهد که در بسیاری از فضاهای تاریخی حرم مطهر رضوی میان معماری و هنرهای سنتی شکل گرفته است؛ عناصری که در بسیاری از موارد، حامل اطلاعات، نامها و روایتهای تاریخی نیز هستند.
یک ماه برای ثبت روایتی ماندگار
فرایند آمادهسازی و نصب این اثر در مجموع حدود یک ماه به طول انجامیده و سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی با برنامهریزی و اجرای این اقدام، زمینه نصب کتیبهای متناسب با جایگاه تاریخی و فرهنگی آرامگاه شیخ حر عاملی را در این بخش از حرم مطهر فراهم کرده است. اجرای چنین آثاری در فضای حرم مطهر رضوی، میتواند فرصتی برای بازخوانی بخشی از تاریخ این مجموعه و معرفی چهرههایی باشد که نامشان با فرهنگ و دانش شیعی گره خورده است. آرامگاه شیخ حر عاملی نیز از جمله همین فضاهاست؛ جایی که حضور یک عالم بزرگ در حرم مطهر امام رضا(ع)، خود بخشی از روایت تاریخی این بارگاه به شمار میرود.
این اقدام در ادامه فعالیتهای سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی در زمینه ساماندهی، بهسازی و ارتقای کیفیت فضاهای حرم مطهر و توجه به عناصر تاریخی، فرهنگی و هنری این مجموعه انجام شده است.
حالا زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی در گذر از بست شیخ حر عاملی، در کنار زیارت آرامگاه این عالم برجسته، با کتیبهای روبهرو میشوند که روایت زندگی و جایگاه علمی او را بر سنگ مرمر ثبت کرده است؛ روایتی که از دل تاریخ آمده و حالا در یکی از فضاهای حرم مطهر رضوی، پیش چشم مخاطبان امروز قرار گرفته است.
نظر شما